ỨNG DỤNG KỸ THUẬT NUÔI CẤY LỚP MỎNG TRONG NHÂN NHANH IN VITRO CÂY RIỀNG BẢN ĐỊA BẮC KẠN

Riềng bản địa Bắc Kạn (Alpinia coriandriodora D. Fang), là cây quý hiếm, có giá trị kinh tế cao được sử dụng làm gia vị và dược liệu. Nghiên cứu này xây dựng quy trình nhân giống cây riềng bản địa Bắc Kạn thông qua tạo callus từ lát cắt chồi nhằm tăng hiệu suất nhân chồi in vitro. Môi trường Murashige & Skoog (MS) bổ sung 0,5 mg/l TDZ và 3 mg/l 2,4D được sử dụng để tạo callus từ lát cắt chồi, tỉ lệ tạo callus đạt 75,56%, callus có bề mặt khô, chắc, màu trắng sáng. Môi trường MS có bổ sung 2,0 mg/l Vitamin B1 và 3,0 mg/l BAP có tỷ lệ tái sinh tạo chồi đạt cao nhất là 78,89%, số chồi đạt 9,71 chồi/callus. Môi trường MS có bổ sung 2,0 mg/l BAP, 1,0 mg/l Ki, 0,2 mg/l α-NAA và 100 ml/l nước dừa là phù hợp để nhân chồi in vitro, hệ số nhân chồi sau 4 tuần đạt 6,32 lần, chồi mập, thân lá xanh đậm, sinh trưởng phát triển tốt. Môi trường MS có bổ sung 0,6 mg/l α-NAA có hiệu quả tái sinh rễ và tạo cây hoàn  chỉnh tốt nhất với thời gian ra rễ từ 19 - 21 ngày, trung bình chiều cao cây đạt 9,63 cm, số lá/cây đạt 5,33 lá, số rễ đạt 5,51 rễ/chồi và chiều dài rễ đạt 4,43 cm. Trên giá thể 100% cát mịn, sau 30 ngày ra ngôi tỉ lệ cây sống cao nhất đạt 95,56%, cây sinh trưởng phát triển tốt.
 

Bac Kan local alpinia (Alpinia coriandriodora, D. Fang) is a rare and highly economic species which is used for spices and medicinal purposes. This study established the protocol for in vitro propagation of A. coriandriodora by creating callus from cutting buds to develop multiple shoots. The Murashige and Skoog medium (MS) supplemented with 0.5 mg l-1 TDZ and 3mg l-1 2,4D was suitable for creating callus from cutting buds in which the callus production rate reached 75.56% and the calluses had dry, firm and bright-white color surfaces. The highest rate of shoots regeneration was induced on the MS medium supplemented with 2.0 mg/l Vitamin B1 and 3.0 mg/l BAP, reaching 78.89% and 9.71 shoots/callus. The MS medium supplemented with 2.0 mg/l BAP, 1.0 mg/l Ki, 0.2 mg/l α-NAA and 100 ml/l coconut water was suitable to multiply in vitro shoots with a shoot multiplication rate of 6.32 folds after 4 weeks of culture, fat shoots, dark green leaf stalks and good growth. The MS medium supplemented with 0.6 mg/l α-NAA was effective in regenerating roots and creating complete plants with rooting time ranging from 19 to 21 days; the average height of plants was 9.63 cm, the average number of leaves was 5.33, the average number of roots was 5.51 roots/shoot and the root length was 4.43 cm. On the substrate of 100% fine sand, the highest rate of survival plantlet reached 95.56% after 30 days transferred to soil, and the plants grew well.