Ngày 11 tháng 03 năm 2026, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS) phối hợp với Viện Nghiên cứu Môi trường Quốc gia Nhật Bản (NIES) và Công ty PACIFIC Nhật Bản tổ chức Buổi họp tham vấn kĩ thuật về Công cụ dự báo và giám sát mùa vụ (CropMoniCast) do Viện Nghiên cứu Môi trường Quốc gia Nhật Bản phát triển trong khuôn khổ dự án nghiên cứu “Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến trồng trọt và thúc đẩy kế hoạch thích ứng ở các nước Châu Á” do Bộ Môi trường Nhật Bản (MOEJ) tài trợ.
Dự cuộc họp có đại diện ban Giám đốc VAAS, Ban Khoa học và Hợp tác quốc tế của VAAS, các chuyên gia, nhà khoa học từ các tổ chức của Nhật Bản (NIES, PACIFIC, JICA…), một số Cục quản lý chuyên ngành thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Viện nghiên cứu, trường Đại học; Sở Nông nghiệp và Môi trường của một số tỉnh/thành trồng lúa trọng điểm tại Đồng bằng sông Hồng và ĐBSCL.
Quang cảnh cuộc họp
Mục tiêu của cuộc họp nhằm giới thiệu công cụ CropMoniCast (bản cập nhật mới nhất) và tiềm năng áp dụng tại Việt Nam; Góp ý hiệu chỉnh, hoàn thiện chức năng/tính năng/giao diện của công cụ CropMoniCast; Xác định những thách thức chính trong việc ứng dụng bản đồ dự báo và giám sát mùa vụ độ phân giải cao CropMoniCast và khả năng nhân rộng và áp dụng trong tương lai; Đánh giá khả năng tích hợp CropMoniCast với công cụ RiceMore (do IRRI phát triển; Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang quản lý sử dụng). Sự kiện này cũng là cơ hội để các chuyên gia, nhà khoa học, nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách đến từ các tổ chức trong và ngoài nước chia sẻ thông tin về các công cụ, giải pháp công nghệ thông tin về dự báo, cảnh báo sớm trong lĩnh vực nông nghiệp, khí tượng nông nghiệp nói chung và sản xuất lúa gạo nói riêng (như Weather-Plus, RiceMORE…) đang triển khai tại Việt Nam. Đây cũng là cơ hội kết nối các cơ quan quản lý chuyên ngành và các tổ chức nghiên cứu của Việt Nam, Nhật Bản và quốc tế trong nghiên cứu và chuyển giao công nghệ dự báo trong lĩnh vực trồng trọt, an ninh lương thực và biến đổi khí hậu.
GS.TS Nguyễn Hồng Sơn - Giám đốc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS) phát biểu tại cuộc họp
Phát biểu khai mạc cuộc họp, GS.TS Nguyễn Hồng Sơn - Giám đốc VAAS nhấn mạnh sau hơn 40 năm đổi mới, Việt Nam từ một quốc gia thiếu lương thực trầm trọng đã trở thành quốc gia sản xuất và xuất khẩu lúa gạo hàng đầu thế giới. Bên cạnh những bước tiến vượt bậc trong công tác chọn tạo giống, ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất lúa tại Việt Nam đã góp phần làm cho năng suất lúa của Việt Nam đứng đầu khu vực ASEAN (năng suất lúa bình quân đạt trên 5,8 tấn/ha). Hiện nay, Việt Nam đang đẩy mạnh sản xuất lúa theo chuỗi giá trị, ứng dụng các gói kỹ thuật canh tác bền vững với mức độ cơ giới hóa cao nhằm tạo ra các sản phẩm lúa gạo có chất lượng cao, giảm phát thải khí nhà kính.
Giám đốc VAAS cũng khẳng định thêm: An ninh lương thực đã trở thành mối quan tâm toàn cầu do các vấn đề như nạn đói, biến đổi khí hậu, nghèo đói, mất cân bằng toàn cầu và gia tăng dân số. Hội nghị thượng đỉnh về chuyển đổi hệ thống lương thực của Liên hợp quốc năm 2021 đã nhấn mạnh tính cấp thiết của việc bảo đảm hệ thống lương thực và nhu cầu giảm thiểu biến đổi khí hậu, nông nghiệp tái tạo, tài chính khí hậu, quản lý rủi ro thiên tai và Hệ thống cảnh báo sớm (Early Warning System). Từ các yêu cầu cấp thiết đó, Bộ Môi trường Nhật Bản (MOEJ) đang tiến hành dự án nghiên cứu “Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đối với sản xuất cây trồng và thúc đẩy kế hoạch thích ứng ở các nước châu Á” với sự tham gia của Viện nghiên cứu môi trường nông nghiệp quốc gia Nhật Bản (NIES). Bộ Môi trường Nhật Bản đã phát triển Công cụ dự báo và giám sát mùa vụ cây trồng có tên là "CropMoniCast". Bộ Môi trường Nhật Bản xác định Việt Nam là 1 trong những quốc gia tiềm năng để áp dụng công cụ này.
Ông Kono Taiki - Phó Giám đốc Văn phòng Khoa học và Thích ứng với Biến đổi Khí hậu, Cục Môi trường Toàn cầu, Bộ Môi trường Nhật Bản phát biểu tại cuộc họp
Phát biểu tại cuộc họp, ông Kono Taiki – Phó Giám đốc Văn phòng Khoa học và Thích ứng với Biến đổi Khí hậu, Cục Môi trường Toàn cầu, Bộ Môi trường Nhật Bản cho biết: công cụ CropMoniCast có thể hiển thị tình trạng tăng trưởng toàn cầu và dự báo năng suất cho các loại ngũ cốc chính như gạo, lúa mì, đậu nành và ngô. Để hoàn thiện công cụ dựa trên điều kiện thời tiết và đặc điểm địa lý của từng quốc gia. Công cụ này hiện đang tiến hành các nghiên cứu thí điểm, bắt đầu với Việt Nam, một trong những quốc gia nông nghiệp hàng đầu châu Á và là đối tác quan trọng của Nhật Bản. Ông Kono Taiki hi vọng công cụ này sẽ sớm được đưa vào triển khai trên thực địa để phục vụ cho sản xuất của người nông dân.
Công cụ CropMoniCast có thể giúp giám sát đồng ruộng và dự báo sản lượng
Cuộc họp đã nhận được sự quan tâm thảo luận của rất nhiều đại biểu, trong đó có đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật; Viện Khí tượng, Thủy văn, Môi trường và Khoa học biển (Bộ Nông nghiệp & Môi trường), Viện Thổ nhưỡng Nông hóa (VAAS), Công ty TNHH Weather-Plus; IRRI; Viện Nghiên cứu Môi trường Quốc gia Nhật Bản – NIES; CETAE; IAE; SFRI; FCRI; VNUA; Sở Nông nghiêp & Môi trường Hà Nội; và nhiều ý kiến thảo luận trực tuyến tại các tỉnh thành của Việt Nam và các tổ chức tại Nhật Bản.
Một số hình ảnh của cuộc họp
Các đại biểu phát biểu trực tiếp tại cuộc họp (đầu cầu Hà Nội)
Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm
Thực hiện: Ban Thông tin & Đào tạo (VAAS)
